Một buổi sáng tôi mở cửa xưởng, định bụng pha cà phê rồi kiểm tra lô ván MDF vừa nhập hôm qua. Nhưng tôi khựng lại ngay ở cửa: một tổ chim sẻ nằm chình ình trên chồng ván cao nhất, trong đó có ba quả trứng màu trắng lấm chấm. Tôi không nỡ đuổi, thậm chí còn thấy vui vì điều đó chứng tỏ đám gỗ trong xưởng không bị phun hóa chất nhiều như tôi vẫn lo. Xưởng của tôi nằm ven sông, quanh năm hơi nước bốc lên, vậy mà lũ chim vẫn chọn chỗ này làm tổ. Ngồi uống cà phê, tôi chợt nhớ lại cả một quãng đời làm nghề với không ít lần khóc ròng vì độ ẩm, vì chuột bọ, vì những thứ tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng lại quyết định chất lượng từng món đồ gỗ. thi công nội thất biệt thự Đây là câu chuyện tôi muốn kể cho những ai đang tính mở xưởng hoặc đang chật vật giữ hàng tồn kho trong mùa mưa.
Chuyện chưa ai kể về kho gỗ hút ẩm và mùa mưa miền Tây
Năm nào cũng vậy, cứ vào khoảng tháng 7 đến tháng 10, tôi lại đứng ngồi không yên. Có một trận mưa lớn cách đây ba năm, nước sông dâng bất thường, dù tôi đã kê ván lên cao gần nửa mét nhưng hơi ẩm vẫn thấm từ nền xi măng lên. Tôi đo độ ẩm trong kho bằng máy cầm tay của Nhật, thấy nó nhảy từ 40% lên 70% chỉ trong vòng ba ngày. Kết quả là 40 tấm ván ép công nghiệp loại 17 ly bị cong vênh, phải bỏ đi gần một nửa. Tôi nhớ lúc đó tay run run lật từng tấm, ván nào cũng có dấu hiệu cong nhẹ ở mép, nghe mùi mốc nồng nặc. Chưa hết, lũ chuột trong xưởng ban đầu chỉ ở góc kho phôi, nhưng khi trời trở lạnh, chúng kéo nhau ra giữa đống ván vì chỗ đó ấm hơn. Tôi phát hiện ra chúng đã gặm nhấm và làm tổ ngay trong các khe xếp ván, khiến tôi vừa tức vừa buồn cười. Cái giá phải trả đến ngay sau đó: một khách quen đặt 15 bộ bàn ăn, khi giao hàng họ phát hiện mặt bàn bị nứt dọc theo thớ gỗ. Tôi phải thu hồi toàn bộ lô hàng, đền tiền cọc và mất luôn mối hợp đồng kéo dài bốn năm. Nguyên nhân không phải do gỗ dở, mà do tôi phơi gỗ trong kho lúc trời nồm, cứ tưởng vài ngày là khô, ai ngờ hơi nước đã ngấm sâu vào từng thớ. Từ đó tôi đúc kết một điều: ở xưởng sản xuất nội thất ven sông, khâu kiểm soát hơi ẩm còn quan trọng hơn cả việc chọn máy móc đắt tiền.
Con mèo già của xưởng đã dạy tôi cách giữ hàng tốt hơn mọi loại máy móc
Nói về máy móc, tôi từng chi 30 triệu để mua một máy hút ẩm công nghiệp loại lớn, hy vọng nó sẽ giải quyết triệt để chuyện ẩm mốc. Máy chạy ầm ầm cả ngày, được lắp ở góc xưởng gần cửa sổ. Nhưng sau hai tháng, tôi vẫn thấy gỗ mốc ở những nơi khuất. Lúc đó tôi mới nhận ra rằng máy hút ẩm chỉ có tác dụng ở vùng trung tâm, còn những góc chết như gầm bàn cưa, sau tủ kho chứa phụ kiện thì hầu như không khí không lưu thông tới. Con mèo mướp tôi nuôi từ hồi xưởng mới làm, nó có thói quen nằm ngủ ở những chỗ mà nó cảm thấy ấm và khô. Một hôm tôi để ý thấy nó bỏ vị trí quen thuộc dưới gầm bàn cưa, chuyển sang nằm trên đống ván dầu mới xẻ. Tôi thấy lạ, bèn ra kiểm tra chỗ cũ. Hóa ra một đường ống nước phía trên bị rỉ nhỏ giọt xuống dưới, khiến một đống gỗ dầu ở mặt dưới bị mốc đen kín, nếu không phát hiện sớm thì chỉ vài ngày nữa toàn bộ số gỗ đó sẽ phải bỏ. Từ lần đó tôi học được cách quan sát con mèo: nếu nó ngủ chỗ nào lâu và ngon giấc thì chỗ đó an toàn; nếu nó bỏ đi không lý do thì phải kiểm tra ngay. Thật ra, con mèo này còn giúp tôi phát hiện ra mối mọt trong đống phôi gỗ đã để quá hạn. Buồn cười là tôi bỏ cả đống tiền mua thiết bị đo độ ẩm, cảm biến nhiệt, nhưng cuối cùng lại tin một con mèo hơn. Có lần thợ chính của tôi phàn nàn rằng xưởng mình chẳng khác gì nhà hoang, toàn chuột và chim kéo về, tôi chỉ cười đáp: “Nếu không có chúng, chắc chúng ta đã phá sản từ lâu rồi”.
Khi thợ bỏ về vì trời nồm, tôi mới hiểu ra vấn đề không chỉ nằm ở gỗ
Cách đây hai năm, vào đúng đợt nồm ẩm kéo dài gần hai tuần, thợ chính của tôi – anh Hùng, người đã làm cho xưởng bảy năm – xin nghỉ phép đột xuất. Lý do anh đưa ra là mẹ ốm, nhưng tôi biết thừa anh bực bội vì keo dán gỗ mãi không khô, sản phẩm làm ra cứ bị lỗi, đành phải chờ. Hôm anh bỏ về giữa chừng, tôi đứng trong xưởng nhìn đống tủ bếp dang dở mà ứa nước mắt. Tôi nhận ra một điều quan trọng: khi xưởng ẩm ướt, không chỉ gỗ hỏng, keo lâu khô, mà còn khiến không khí làm việc trở nên nặng nề, tâm lý thợ thuyền bực bội. Họ cứ phải làm đi làm lại một chi tiết vì keo không bám, ván bị cong, họ nghĩ do tay nghề mình kém. Thế là tôi bắt tay vào thay đổi cách thông gió: tôi cho lắp thêm ba cái quạt công nghiệp cỡ lớn đặt theo hướng chéo nhau để tạo luồng gió đối lưu, đồng thời đục thêm các lỗ thông hơi gần mái để không khí nóng bốc lên kéo theo hơi ẩm. Tôi cũng thay đổi lịch sản xuất: những món cần keo và sơn bóng thì dời vào tháng khô; còn mùa mưa thì ưu tiên làm các khâu cắt, phay, lắp ráp khô. Kết quả là năng suất tăng lên đáng kể dù thợ chỉ còn bốn người. Anh Hùng sau đó quay lại, thấy xưởng thoáng hơn hẳn, anh bảo: “Chú biết làm gì đó đúng lúc đấy”. Tôi chỉ cười, nghĩ thầm rằng nếu ngày xưa tôi chịu học từ những sai lầm của chính mình, có lẽ tôi đã không mất một mối khách lớn và không phải trải qua những đêm mất ngủ vì lo hàng bị ẩm.
Giờ xưởng của tôi vẫn nằm ven sông, vẫn có hơi nước, nhưng tôi đã biết cách sống chung với nó. Mùa mưa năm nay, tôi vẫn thấy lũ chim sẻ quay về làm tổ trên chồng ván, con mèo già vẫn nằm đúng chỗ nó thích, còn tôi thì đã hiểu rằng giữ một xưởng sản xuất nội thất tốt không chỉ là chuyện máy móc hay gỗ, mà là chuyện của sự kiên nhẫn và học cách lắng nghe những dấu hiệu nhỏ nhặt xung quanh. Nếu bạn đang có ý định mở xưởng hoặc đang gặp rắc rối với độ ẩm, tôi khuyên bạn hãy bắt đầu từ việc quan sát góc nào trong kho hay bị mốc, con vật nào hay tránh xa chỗ nào, rồi hãy tính chuyện đầu tư thiết bị đắt tiền. Còn bạn, bạn có bao giờ để ý đến những dấu hiệu tự nhiên quanh xưởng của mình chưa?